در شرایط کنونی زندگی شهری و تنش های آن یکی از هیجان انگیزترین و التیام بخشترین تفریحاتی که می تواند ما را از این شرایط دور کند بی شک سفر است. هرچه مقصد بکرتر و طبیعی تر باشد آرامش و لذت آن بیشتر است و مردمان مهربان تر و صمیمی تری دارد که علاوه بر لذت سفر در طبیعت، تعامل با این نازنینان نیز روح را تازه می کند و به انسانیت امیدوارترمان می کند. به همین دلیل است که اخیرا گردشگران بیش از پیش به دنبال مقاصد بکر تر و ناب تر هستند. (که البته این موضوع در کنار مزایایی که دارد متاسفانه گاهی به دلیل ناآگاهی گردشگران موجب تخریب طبیعت این مناطق و یا خدشه دار شدن فرهنگ مردم بومی و برخی آسیب های دیگر می شود که با آگاهی و دلسوزی گردشگران می توان مانع از چنین اتفاقاتی شد.) یکی از این مقاصد عالی و دست نخورده روستاهای منطقه ی شهرستان خلخال و شهرستان کوثر (یا همان کیوی) در استان اردبیل است که به دلیل طبیعت کوهستانی و از طرفی نزدیکی به استان گیلان و سرسبزی های آن منطقه تلفیق زیبایی از طبیعت دو استان اردبیل و گیلان را نمایان می کند. از این میان روستای پیرتقی به دلیل وجود پل معلقی با چشم انداز بسیار زیبا موسوم به پل معلق پیرتقی یا پل معلق خلخال بیش از سایر روستاها مورد توجه گردشگران است.

روستای پیرتقی مشکول یکی از مناطق بسیار زیبا، بکر و منحصر به فرد از لحاظ تاریخی، طبیعی ، گردشگری و حتی مذهبی و ورزشی است. همچنین تلاقی دو رودخانه پرآب کیوی چایی و رودخانه قزل اوزن در این منطقه به همراه کوه ها و صخره ها و باغ های پر از میوه های آبدار و خوشمزه طبیعی مانند انگور، زردآلو، توت، آلو، گردو، گیلاس، آلبالو، انجیر و و درختان و میوه های وحشی و دارویی منحصر به فرد، چشم انداز بسیار دلنشین و بی نظیری ایجاد کرده است که در ادامه بیشتر با آن آشنا خواهیم شد.

روستای مشکول

مقصد

روستای مشکول در دهستان سنجبد جنوبی به مرکزیت فیروز آباد، شهرستان کیوی استان اردبیل قراردارد که از روستاهای تاریخی، با فرهنگ و مردمانی مهربان و مهماندوست است. اکثر اهالی به شغل کشاورزی، دامداری وباغداری مشغولند. البته جدیدا تعدادی ازجوانان روستا درطرح راه آهن اردبیل- میانه که ازجنوب روستا عبور می کند و همچنین سد قزل اوزن که قرار است دراین روستا ساخته شود مشغول بکار شده اند وحتی تعدادی که قبلا از روستا به تهران کوچ کرده بودند به روستا بازگشته اند که جای خوشحالی دارد. روستاهای همجوارش عبارتند از: افشار، امیرآباد، ام آباد، علاءالدین، هشین، دوگر، بنه خلخال، فیروزآباد، شوراخانه، دیز و

مردم روستای مشکول دارای مذهب شیعه دوازده امامی هستند و به زبان ترکی آذربایجانی تکلم می کنند.

 

مسیر پل معلق پیرتقی

راحت ترین مسیر رفتن به پل معلق پیرتقی این است که از خلخال به سمت سه راه سرچم حرکت کنید بعد از گذاشتن از شهر کیوی و سه راه فیروز آباد 12 تونل پیش روی شماست که بین تونل 9 و 10 سمت راست یک قهوه خانه موجود است که یک جاده خاکی در کنارش موجود است.

آن جاده خاکی را حدود 300 متر با ماشین طی کنید. درختی را در کنار چشمه ای خواهید دید . پیشنهاد می کنیم ماشینتان را زیر سایه آن درخت پارک کرده و پیاده تا پل بروید (می توانید با ماشین تا نزدیکی پل بروید اما جاده اش خوب نیست و ما پیشنهاد میکنیم ادامه راه را پیاده طی کنید که شاید 700 متر هم نباشد !)

 

آب و هوا

باتوجه به قرارگیری روستای مشکول و شهرستان خلخال در مرز میان دو استان اردبیل و گیلان آب و هوای این منطقه نیز تلفیقی از آب و هوای سردسیری استان اردبیل و هوای معتدل استان گیلان است.

 

فصل مناسب سفر

مانند سایر مناطق این محدوده، زمان مناسب برای سفر به کیوی و خلخال از اردیبهشت تا پایان تیر و همچنین شهریور ماه است. البته به دلیل معتدل بودن آب و هوا سایر فصول نیز برای سفر به این منطقه مناسب است همچنین مشکول دارای طبیعت زمستانی زیبایی است.

روستای پیرتقی

وجه تسمیه روستای مشکول

مشکول : (Mashkool) مشک کوچکی که برای مسافر و یا هنگام کار در باغ مورد استفاده قرار می گیرد.
مشک : (
Mashk) : وسیله ای که از پوست بز ساخته می شود و برای حمل و نگهداری آب مورد استفاده قرار می گیرد.
مشکو : (
Mashkoo) : مشک دوغ زنی

لغت نامه دهخدا
مشکول . [ م َ ] (ع ص ) آن است که یک دست و یک پای سفید دارد. (مهذب الاسماء) (از محیطالمحیط) (از اقرب الموارد). در عربی یک دست و یک پای سفید را گویند از

مشکول:
لغت نامه دهخدا
مشکول . [ م َ ] (اِ مصغر) مشک و خیک کوچک باشد و آن را خیکچه و مشکیچه نیز خوانند. (برهان ) (آنندراج ). مشک کوچک و آن را مشکیزه یعنی مخفف مشک ریزه و مشک

لغت نامه دهخدا
مشکول . [ م َ ] (اِخ ) دهی از دهستان کنجگاه است که در بخش سنجبد شهرستان خلخال واقع است و
۳۳۶ تن سکنه دارد. (از فرهنگ جغرافیائی ایران ج ۴).
مشکول:
فرهنگ فارسی معین
(مَ) (اِ.) مشک و خیک کوچک .

روستای مشکول از قدیم الایام دارای مراتع با وسعت زیاد و زمینهای صخره ای و سنگلاخی بوده و چنین جاهایی معمولا محلی مناسب برای پرورش بز می باشد. حتی الان نیز اهالی تمایل بیشتری برای پرورش بز دارند چرا که این نوع دام سازگاری زیادی با چنین محیطهایی دارند و مشک معمولا از پوست بز تهیه می شود لذا با توجه به موضوع مذکور و معنای مشکول در لغتنامه های معتبر به نظر می رسد در قدیم مشکول محلی برای تولید مشک (مشک آب، مشک دوغ زنی ، مشک برای حمل موادغذایی، مشک برای تهیه پنیر یا باصطلاح شورو) بوده و سایر مناطق برای تهیه مشک با کیفیت عالی به این روستا مراجعه می کردند و اهالی خود روستا نیز از آن استفاده های متنوع و زیادی داشته اند. فلذا روستا را مشکول و یا به عبارت بهتر محلی که درآنجا مشک تولید و استفاده می شود نامیده اند. درضمن درقدیم چون کوزه آب وجود نداشت اهالی از مشک برای حمل ونگهداری آب استفاده می کردند.

 

پوشش گیاهی و جانوری

در روستای مشکول درختان میوه ای مانند پسته وحشی،گلابی وحشی، انگور، زرد آلو، توت، آلو، گردو، گیلاس، آلبالو، انجیر، انواع گون،گیاهان دارویی، ریواس، زالزالک و ... وجود دارد.

پوشش جانوری مشکول شامل گرگ، روباه، شغال، خرگوش، جوجه تیغی، گورکن (پورسوخ) سوسمار، گراز، عقرب، خرس، کل و بزکوهی، انواع پرندگان به ویژه پرندگان شکاری و است.

روستای مشکول

آثار تاریخی

از آثار تاریخی این روستا می توان به این موارد اشاره کرد: منبر تاریخی مشکول که قدمتی 900 ساله دارد و کتابی نیز در رابطه با آن نوشته شده ( استاد مصطفی ملکی گلندوز کتاب بسیار ارزشمند منبر تاریخی مشکول را به رشته تحریر درآورده که مورد استقبال نیز قرارگرفته است.) برج تاریخی مشکول، کوه تاریخی قلعه بوینی یا همان قالا بوینی (در بیان محلی) مشکول، قبرستان قدیمی و اهل سنت مشکول، زیارتگاه پیرتقی که مردمان روستاها و بخش های اطراف هنوز هم اعتقاد خاصی به آن دارند و می تواند مکانی برای زیارت و استراحت مسافران و عابران جاده سرچم- اردبیل باشد. یخچال طبیعی پیرتقی حدودا در پایین ورودی آخرین تونل راه سرچم-اردبیل قرار دارد و کارکرد جالبی دارد به طوری که در تابستان بسیار خنک و در زمستان گرم می شود. هرچند فعلاً به علت عدم رسیدگی تا حدودی مخروبه شده ولی زمانی که از یخچال های برقی خبری نبود، اهالی از آن به عنوان یخچال استفاده می کردند
لازم به ذکر است که وقوع جنگ بین عشایر منطقه یعنی طرفداران میرزا کوچک خان جنگلی با ارتش رضاخان درروستای مشکول به تاریخ1302 هجری شمسی اتفاق افتاده است.

 

مناطق گردشگری و طبیعی

از مناطق گردشگری روستای مشکول می توان به این موارد اشاره کرد: دربند مشکول که منطقه ای حفاظت شده و شکار ممنوع است و گونه های زیادی از حیوانات از جمله پلنگ و تعداد زیادی از گونه های پرندگان در آن زندگی می کنند، غارهای طبیعی،و ژئوپارک جاده سرچم - اردبیل که درمنطقه مشکول قراردارد. و آنچه این روزها بیش از همه پیر تقی را معروف کرده، پل معلق پیرتقی در این منطقه است که پلی معلق و طولانی و زیباست که بر روی رودخانه ی قزل اوزون و دره های عمیق و زیبای شهر هشتجین از توابع خلخال کشیده شده است و در کنار همین روستا قرار دارد. این پل شاید یکی از بلند ترین پل های معلق ایران باشد (البته بعد از پل مشگین شهر). سالانه عده زیادی برای بازدید از این پل به این منطقه مسافرت می کنند. این پل در محل اتصال دو رودخانه گیوی چایی و قزل اوزن ساخته شده و ۱۶۵متر طول و یک متر عرض دارد و ارتفاع آن از رودخانه به 60 متر می رسد. برای گذر از این پل باید مقدار زیادی دل و جرات، کفش کوهپیمایی ساده، لباس فصل و ترجیجا کاپشن بارانی همراه داشته باشید.چشم اندازی که از روی پل دیده می شود بسیار زیباست و این مقصد تلفیقی است از هیجان و چالش برای کسانی که کمی ترس از ارتفاع دارند، لذت طبیعت گردی در کنار رودخانه و دشتی که در برخی فصول با گلهای خودرو مزین می شود و همچنین بازدید از جاذبه های تاریخی و طبیعی اطراف.

 
مراسم و آیین ها

از سالیان بسیار دور اهالی روستای مشکول در دو مرحله از روزهای مشخص سال (۴۵ بهارـ ۴۵ پائیز) با پوشیدن لباس های نو، دسته جمعی از روستا به اوبالار پیرتقی حرکت می کردند و هرطایفه ای در محل مشخصی ساکن می شدند و با زیارت پیرتقی و قربانی کردن گوسفند در نزدیکی چشمه‌ای در محل اوبالار این روز را جشن می گرفتند
 

تفریحات موجود در این منطقه

اگر به دیدن این منطقه زیبا و دلنشین رفتید در کنار بازدید از پل معلق پیرتقی ۱۶۵متری که بر فراز رودخانه و در ارتفاع 60 متری احداث شده، دیدنی ها و تفریحات جانبی را نیز از دست ندهید.

۱- بازدید و گردش در رودخانه قزل اوزون
این رودخانه ی پر آب از کوه های کردستان سر چشمه می گیرد و در طی مسیرش زمین های کردستان، زنجان و خلخال را سیراب می کند و در انتهای مسیرش در پشت سد سفید رود به آرامش می رسد. در مناطق خاصی از این رود می توان به قایقرانی، ماهی گیری و آب بازی پرداخت.

   
۲- کوهنوردی و صخره نوردی
 در اطراف پل پیرتقی صخره و ارتفاعاتی وجود دارد که می توان ساعاتی را به صخره نوردی و کوهنوردی اختصاص داد و خاطرات خوشی برای خود به ارمغان بیاورید. همچنین می توان با عکاسی و ثبت لحظات و مناظر عکس هایی ناب و زیبا به دست آورد.

   ۳- چشمه های آب معدنی بلاغ
در مسیر خاکی پیرتقی یک پل سیمانی ماشین ‌رو قرار گرفته و بعد از آن، دو درخت بزرگ در کنار هم بر سر راه قرارگرفته‌اند. دقیقا در پایین دست آن دو درخت بزرگ و در میان علفهای روییده شده ۲ چشمه در کنار هم قرار دارند که چشمه های آب معدنی پیرتقی هستند. آب گوارا و خنک این چشمه ها بعد از بازدید از آن همه هیجان در پل، انرژی بخش است. این چشمه‌ها بهترین استراحتگاه طبیعی است که بعد از یک تجربه‌ی به یاد ماندنی خستگی خود را می‌توانید در آنجا برطرف کنید

   
۴- پیک نیک و لذت بردن از مناظر اطراف
علاوه بر قدم زدن بر روی پل، می توانید با پیک نیک کردن بر روی محوطه ی اطراف پل از مناظر لذت ببرید و لحظات خوبی را تجربه کنید.

۵- تجربه زیپ لاین برفراز رودخانه
اگر هیجان قدم زدن بر روی پل شما راضی نکرد، می توانید از زیپ لاینی که در اطراف پل قرار دارد، استفاده و دُز بالایی از هیجان را با زیپ لاینی بر فراز رودخانه خروشان تجربه کنید.  

  ازدید و گردش در رودخانه قزل اوزون

مناطق دیدنی اطراف

از جمله دیدنی های نزدیک به این منطقه می توان به دیدنی های شهر هشجین و همچنین روستای کجل و همچنین روستای زناب در نزدیکی مشکول اشاره کرد.

۱.قله آق داغ

۲.جنگل‌های روستاهای نوده، آق سو، چنارلیق، کیوی زاویه، قره تکان

۳.آبشارهای نوده.

۴.زیارتگاه و آرامگاه شیخ محمد قریشی در هشتجین و سید احمد معراجی در اسبو و آرامگاه شیخ کشف‌الدین در روستای دایوکندی.

۵.ییلاق‌های کلکی، سویودلی، پنبه لکه و قنشرسوکن برندق

۶.حاشیه رود قزل اوزن که راه اصلی اردبیل به آزاد راه زنجان میانه در ناحیه سرچم متصل می‌گردد از حاشیه این رود عبور می‌نماید.

۷.باغات روستای نمهیل، برندق، گهراز.

۸.روستای (ماسوله‌ای شکل) کزج که جزو روستاهای هدف گردشگری استان بوده و جزو ۱۰ روستای دارای بافت باارزش معماری در ایران است.

۹.چشمه‌های آب گرم (ایستی سو).

۱۰.حاشیه قزل اوزن به طول ۹۰ کیلومتر از منطقه خورش رستم می‌گذرد و مکانی برای ماهیگیری، قایق‌سواری، کشاورزی است.

۱۱.آرامگاه آقا میر جعفر در روستای سادات گهراز

 

قله آق‌داغ و آبشار‌های هشجین را حتماً ببینید

ارتفاع قله‌ی آق‌داغ به ۳۳۰۳ متر می‌رسد و به عنوان دومین کوه بلند استان اردبیل شناخته می‌شود. دامنه‌های این کوه را گل‌های خودرو، ریحان و آویش‌های کوهی پوشانده‌اند و از فراز آن جنگل‌های نوده، آق سو، چنارلیق، کیوی زاویه و قره تکان دیده می‌شوند. آق داغ که به معنای کوه سفید است، به دلیل وجود سنگ آهک به رنگ سفید درآمده است. البته اهالی منطقه این کوه را با نام‌های دیگری هم می‌نامند. هاججا داغ به معنای کوه دو شاخه یکی دیگر از نام‌های این کوه است. همچنین به دلیل وجود مقبره‌ای به نام امام زاده سلطان سید محمود، این کوه را امازادا داغی هم می‌نامند.در ارتفاع حدوداً ۲۱۰۰ متری این کوه چشمه‌ای جاری است که آب گوارایی دارد و مردم محلی معتقدند آب آن باعث هضم سریع غذا شده و برای سلامت دستگاه گوارش مفید است.

معروف‌ترین و دیدنی‌ترین آبشار هشتجین آبشار نوده است که در ۴ کیلومتری شرق روستایی با همین نام قرار دارد. روستای نوده که از توابع خورش رستم است، تا هشتجین ۱۵ کیلومتر فاصله دارد و در دامنه جنوبی کوه آق داغ قرارگرفته است. ارتفاع آبشار حدود ۳۰ متر است که از میان صخره‌ای سنگی به پایین می‌ریزد. اگر اهل تفریحات بیشتر مثل قایق سواری و ماهیگیری هم هستید، می‌توانید به حاشیه رود قزل اوزن بروید که به طول ۹۰ کیلومتر از منطقه خورش رستم می‌گذرد و بهترین مکان برای ماهیگیری، قایق سواری و... است.

پل پیرتقی

سخن آخر

نکته ی مهمی که درباره ی بازدید از پل معلق پیر تقی خلخال وجود دارد این است که به دلیل اینکه این پل معلق است و طول زیادی دارد در صورتی که با خانواده به این محل می روید علی الخصوص در مواقعی که باد شدید می وزد مراقبت های لازم را به عمل آورید. البته لازم به ذکر است که پل های معلق به گونه ای ساخته شده اند که بر نمیگردند و لازم نیست از این جهت نگران باشید اما چنین شرایطی برای کسانی که ترس از ارتفاع دارند ممکن است مطلوب نباشد. هنگام عبور از پل توجه داشته باشید که فاصله‌ی بین افراد روی پل باید حداقل ۱۰ متر باشد. با رعایت نکات ایمنی می‌توانید اطمینان داشته باشد که هیچ مشکلی پیش نخواهد آمد.

نکته ی مهم دیگر آنکه رودخانه ی زیر پل به هیچ وجه مناسب شنا کردن نیست به خصوص در فصل هایی که دبی و سرعت عبور آب زیاد است میتواند برای شناگران حرفه ای هم مخاطره آمیز باشد. چنانکه تا به حال شاهد فوت تنی چند از هموطنانمان در این رودخانه بوده ایم. بنابراین با به خطر انداختن خود لذت سفر را برای خود و خانواده تان زهر نکنید.

همچنین پیشنهاد میکنیم حتما پیش از سفر به این منطقه از باز بودن پل و اجازه تردد برروی آن اطمینان حاصل کنید.