ارامنه در روزهای آخر تیرماه و هفته اول مرداد ماه که مصادف با قتل تاتائوس مقدس و پیروان مسیحی او است در قره کلیسا مراسم خاصی بر پا می‌کنند. باداراک یکی از هفت آیین مقدس مسیحیان جهان است که به صورت سالانه در این محل برگزار می شود.

قره کلیسا اولین کلیسای جهان است که بر مقبره تاتائوس مقدس یکی از حواریون حضرت مسیح (ع)  و 3500 نفر از پیروان این دین در زمان اشکانیان بنا شده و و بیشتر صاحب‌ نظران آن را قدیمی ‌ترین کلیسای جهان می‌دانند. قره‌ کلیسا در جنوب ماکو و ۲۰ کیلومتری شمال شرقی چالدران در کنار روستایی به همین نام در آذربایجان غربی واقع شده ‌است.

بعد از شهادت حواری حضرت مسیح (ع) او را در محل فعلی کلیسای تاتائوس به خاک سپرده و بعدها روی قبر او نمازخانه کوچکی ساخته اند؛ این نمازخانه در قرن هفتم میلادی به کلیسای بزرگ و باشکوهی تبدیل شده است که امروزه از معتبرترین و پرنقش و نگارترین کلیساهای ایران است و در دنیا شهرت و اعتبار دارد.

درست 10 سال پیش مجموعه قره کلیسا، شامل 3 کلیسای اصلی با نام ‌های قره کلیسا یا سنت تاتائوس، سنت استپانوس و دزور دزور به‌عنوان نهمین اثر تاریخی ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید.

باداراک ، آیین مقدس سالانه قره کلیسا

تاریخچه قره کلیسا

ارامنه معتقدند:  دو نفر از حواریون عیسی مسیح به نام های تاتائوس مقدس و بارتلیموس مقدس در سال 40 یا 43 میلادی برای تبلیغ و گسترش دین مسیح به شهر آرداز ( آرتاز ) آمدند که حوزه پادشاهی آبکار،  پادشاه ارامنه بود.  تاتائوس از حواریونی بود با مسیح (ع) در شب آخری که توسط سربازان روی دستگیر شد شام خورده است. که در در آن دوران تعدادی از ارامنه، پیرو میترائیسم ( آئین مهر ) و تعداد  بیشتری از ارامنه، زرتشتی بودند. تاتائوس موفق شد که آبکار را به دین مسیح راغب کند و در نهایت وی به مسیحیت گروید. پس از مرگ آبکار، ساناتروک به پادشاهی رسید و پس از مدتی فرمان داد آنهایی که مسیحی شده اند به دین آباء و اجدادی خود برگردند. در سال 66 میلادی، تاتائوس و حدود 3500  نفر از مسیحیانی که بر اعتقاد خود راسخ و پا برجا مانده بودند، به دستور پادشاه ارامنه قتل عام شدند و اجساد آنها در محدوده قره کلیسای فعلی دفن گردید. در سال 302 میلادی، مسیحیت به عنوان دین رسمی ارمنستان اعلام شد و پس از آن بود که به یاد و خاطره تاتائوس مقدس و سایر مسیحیانی که در راه عقیده جان خود را از دست داده بودند، در منطقه ارمنستان کلیساهای متعددی بنا گردید و قره کلیسا یکی از آنها و احتمالاً بزرگترین آنها بوده است که بر بقعه کوچکی که مسیحیان قبلی بر مزار تاتائوس ساخته بودند بنا شده است. ارامنه معتقدند تادی یا تاتائوس مقدس در سرداب سمت راست محراب کلیسای فعلی دفن شده است.

آیین باداراک

آیین باداراک

ارامنه در روزهای آخر تیرماه و هفته اول مرداد ماه که مصادف با قتل تاتائوس مقدس و پیروان مسیحی او است در قره کلیسا مراسم خاصی بر پا می‌کنند. باداراک یکی از هفت آیین مقدس مسیحیان جهان است که به صورت سالانه در این محل برگزار می شود. این آیین را نمی‌توان صرفاً یک مراسم مذهبی دانست، بلکه اجتماع و گردهمایی است از ارامنه ارتودوکس آذربایجان، تهران، اصفهان و سایر نقاط ایران و جهان که بعضاً پیروان سایر مذاهب مسیحیت چون آسوری ها نیز در آن شرکت می کنند که همین جهت اهمیت مضاعفی پیدا کرده است. می‌توان گفت باداراک، الگوی برگزاری مناسک دینی مسیحیان در کشورهای مختلف دنیاست.

آیین باراداک بخش های مختلفی دارد از جمله: عشای ربانی، زیارت، نیایش، نذر و نیاز، غسل تعمید کودکان، مراسم عقد و مراسم مرتبط با فروع دین مسیحیت.  ارامنه بر این عقیده هستند که تعمید فرزندانشان در نخستین کلیسای مسیح و محل شهادت حواری آن حضرت با خیر و برکت همراه است و گروه دیگری نیز فرزندان 15 تا 20 ساله خود را با نذر و نیت در آنجا غسل می‌دهند.

روزهای توقف خانواده ها در قره کلیسا برای برگزاری آیین باداراک متفاوت است؛ آنان طبق رسم باید سه روز در آنجا بمانند اما کسانی که از راه دور به آنجا رفته اند، گاهی بیش از سه روز می مانند و خانواده هایی هم که راهشان نزدیک است، شاید در روز دوم به این کلیسای باستانی بروند. سه روزی که ارامنه در کنار هم در این کلیسا جمع می‌شوند، الزاماً باید از روز پنجشنبه تا شنبه باشد و اوج مراسم در روز سوم و شنبه است که اعتقاد بر این است که راهب مدفون شده در کلیسا، در یکی از این سه روز سال فوت کرده است.

در مراسم امسال، بازدیدکنندگان این کلیسا در این دوران از دختربچه‌ها و پسر بچه‌ها تا میانسالان و کهنسالان را شامل می شد و جوانان با پوشش‌های رنگارنگ هیجان خود از حضور در این مکان مذهبی و باستانی را نشان داده بودند. نکته جالب و قابل تامل در مورد این آیین این است که، مراسم‌مذهبی و فرهنگی بدون هیچ مشکلی در ایران برگزار می شود و مسیحیان نیز قدردان این امکان هستند. برگزاری این مراسم در ایران اسلامی نشان از برادری و وحدت و همدلی بین مسیحیان و مسلمانان است و از این طریق امروز مردم دنیا می‌توانند صلح و دوستی بین مسلمانان و ارامنه را  ببینند.